ارائه مدل علّی حرمت خود و ذهنی‌سازی مادران با نقش میانجی نظم‌جویی و بی‌ثباتی هیجانی در اختلال‌های هیجانی–رفتاری نوجوانان - ذبیحی مرضیه; قاسمی مطلق مهدی (فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی)
هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل علّی حرمت خود و ذهنی‌سازی مادران با نقش میانجی نظم‌جویی هیجانی و بی‌ثباتی هیجانی در پیش‌بینی اختلال‌های هیجانی–رفتاری نوجوانان انجام شد. مواد و روش: این پژوهش از نوع همبستگی با روش تحلیل مسیر و در قالب مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران و فرزندان نوجوان 16 تا 18 ساله شهر مشهد بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 420 مادر و 420 نوجوان انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مشکلات هیجانی–رفتاری آخنباخ و رسکورلا، سیاهه چندبعدی حرمت خود، پرسشنامه ذهنی‌سازی، مقیاس ذهنی‌سازی عاطفه و مقیاس دشواری تنظیم هیجان بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-25 و LISREL-8.8 و از طریق تحلیل معادلات ساختاری و تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است (02/0 = RMSEA، 99/0 = CFI). حرمت خود مادر اثر مستقیم و منفی بر مشکلات درون‌سازی‌شده (17/0- = β، 001/0>P) و برون‌سازی‌شده نوجوانان (11/0- = β، 05/0>P) داشت. ذهنی‌سازی مادر نیز اثر مستقیم و منفی بر مشکلات درون‌سازی‌شده (41/0- = β، 001/0>P) و برون‌سازی‌شده (12/0- = β، 05/0>P) نشان داد. همچنین حرمت خود و ذهنی‌سازی مادر به طور مستقیم با نظم‌جویی هیجانی رابطه مثبت و با بی‌ثباتی هیجانی رابطه منفی و معنادار داشتند. یافته‌ها بیانگر آن بود که نظم‌جویی هیجانی و بی‌ثباتی هیجانی مادران نقش میانجی معناداری در رابطه بین حرمت خود و ذهنی‌سازی مادر با اختلال‌های هیجانی–رفتاری نوجوانان ایفا می‌کنند. میزان واریانس تبیین‌شده مشکلات درون‌سازی‌شده 41 درصد و مشکلات برون‌سازی‌شده 25 درصد بود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، حرمت خود و ذهنی‌سازی مادران از عوامل مهم محافظت‌کننده در برابر اختلال‌های هیجانی–رفتاری نوجوانان محسوب می‌شوند. مادرانی که از حرمت خود و ظرفیت ذهنی‌سازی بالاتری برخوردارند، توانایی بیشتری در تنظیم هیجان و کنترل بی‌ثباتی هیجانی داشته و در نتیجه فرزندان آنان مشکلات هیجانی و رفتاری کمتری تجربه می‌کنند.