مکانیزم‌های دفاعی و طلاق عاطفی در زنان: نقش میانجی وابستگی به شبکه‌های اجتماعی - کوچکسرائی, نیلا; صادقی, جمال; آقاجانی هشتجین, طهمورث; محمدزاده ادملایی, رجبعلی; محمدی اطاقسرا, ارسلان خان (فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی)
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش مکانیزم‌های دفاعی در پیش‌بینی طلاق عاطفی در زنان با میانجی‌گری وابستگی به شبکه‌های اجتماعی بود.مواد و روش: این پژوهش با روش توصیفی–همبستگی و با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل زنان دارای طلاق عاطفی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی بود که از میان آنان 375 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبک‌های دفاعی (DSQ)، پرسشنامه طلاق عاطفی گاتمن (1994) و پرسشنامه وابستگی به شبکه‌های اجتماعی خواجه‌احمدی و همکاران (1395) بود. پیش از تحلیل داده‌ها، مفروضات مدل‌سازی معادلات ساختاری شامل نرمال بودن داده‌ها، عدم همخطی چندگانه، استقلال خطاها و نبود داده‌های پرت تک‌متغیره و چندمتغیره بررسی شد. داده‌ها با استفاده از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که مکانیزم‌های دفاعی از طریق وابستگی به شبکه‌های اجتماعی اثر غیرمستقیم و معناداری بر طلاق عاطفی دارند (β = -0.24, p < 0.001). همچنین یافته‌ها بیانگر آن بود که افزایش استفاده از مکانیزم‌های دفاعی رشد‌یافته و کاهش استفاده از دفاع‌های رشدنایافته و روان‌آزرده با کاهش وابستگی به شبکه‌های اجتماعی همراه است و این کاهش وابستگی به نوبه خود موجب کاهش طلاق عاطفی در زنان می‌شود. شاخص‌های برازش مدل نیز مناسب بودن مدل مفهومی پژوهش را تأیید کردند.نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که طلاق عاطفی در زنان تحت تأثیر همزمان عوامل درون‌روانی و رفتاری قرار دارد. مکانیزم‌های دفاعی به‌عنوان سازه‌های روان‌شناختی و وابستگی به شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان یکی از رفتارهای رایج عصر دیجیتال، در تعامل با یکدیگر می‌توانند کیفیت روابط زناشویی را تحت تأثیر قرار دهند. استفاده از دفاع‌های رشد‌یافته موجب بهبود مدیریت هیجان‌ها و کاهش گرایش به رفتارهای اجتنابی مانند وابستگی افراطی به شبکه‌های اجتماعی می‌شود و در نتیجه احتمال بروز طلاق عاطفی کاهش می‌یابد. بر این اساس، توجه به آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان، اصلاح الگوهای دفاعی ناسازگار و مدیریت استفاده از شبکه‌های اجتماعی در برنامه‌های مشاوره خانواده و زوج‌درمانی می‌تواند در پیشگیری از فرسایش عاطفی روابط زناشویی مؤثر باشد.