ارائه الگوی استعداد‌یابی مبتنی بر سلامت برای دانش‌آموزان ایران از طریق مقایسه الگوی مدیریت استعدادهای دانش‌آموزان تیزهوش در نظام آموزشی ایران و کانادا - میرعربشاهی, سید محسن; سعادتی شامیر, ابوطالب; ابوالمعالی الحسینی, خدیجه (فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی)
هدف: هدف پژوهش حاضر، ارائه الگوی استعداد‌یابی مبتنی بر سلامت برای دانش‌آموزان ایران از طریق مقایسه الگوی مدیریت استعدادهای دانش‌آموزان تیزهوش در نظام آموزشی ایران و کانادا بود.مواد و روش: پژوهش حاضر از نوع آمیخته (کیفی ـ کمی) و با رویکرد توصیفی انجام شد. در بخش کیفی، نظام‌های آموزشی ایران و کانادا با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند مورد بررسی قرار گرفتند و کانادا به دلیل برخورداری از شاخص‌های پیشرفته آموزشی و پرورشی انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوا و سندکاوی استخراج شدند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل دانش‌آموزان مدارس سمپاد شهر تهران بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. سپس پرسشنامه پژوهش بر اساس مؤلفه‌های استخراج‌شده تدوین شد و با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم و مدل‌یابی معادلات ساختاری مورد بررسی قرار گرفت.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد مبانی علمی آموزش دانش‌آموزان تیزهوش در کانادا شامل 58 شاخص، 9 مقوله و 4 مضمون اصلی است. نتایج تحلیل عاملی نشان داد 9 عامل شامل پویایی چندبعدی، غنی‌سازی مبتنی بر استقلال، ارزیابی و شناسایی مبتنی بر آزمون‌ها، تسهیلات خاص، آموزش‌های ویژه، برگزاری مسابقات، استقلال در شناسایی استعدادها، استعدادیابی مشارکتی و دیده‌بانی استعدادها در مجموع 94/52 درصد از واریانس کل را تبیین کردند. همچنین شاخص‌های برازش مدل از مطلوبیت بالایی برخوردار بودند (RMSEA=0.039، CFI=0.97، GFI=0.96). در بین عوامل، استقلال در شناسایی استعدادها و دیده‌بانی استعدادها بالاترین بار عاملی را داشتند.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که الگوی مدیریت استعداد مبتنی بر سلامت در نظام آموزشی تیزهوشان باید بر شناسایی چندبعدی استعدادها، تقویت خودمختاری، مشارکت والدین و معلمان، آموزش‌های ویژه، غنی‌سازی آموزشی و دیده‌بانی مستمر استعدادها استوار باشد. بهره‌گیری از تجارب موفق نظام آموزشی کانادا می‌تواند زمینه ارتقای کیفیت آموزش تیزهوشان و توسعه استعدادهای دانش‌آموزان ایرانی را فراهم سازد.