بازخوانی نشانه‌شناسانه آثار هنری: تدوین چارچوب تفسیری فرویدی برای واکاوی تجلیات ناخودآگاه و فرآیندهای خلاقه در نقاشی - موسی, سمانه; کاویانی, رحیم (فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی)
هدف: هدف پژوهش، طراحی مدلی تفسیری برای تحلیل مؤلفه‌های ناخودآگاه در آثار هنری و استخراج تکنیک‌های خلاقانه نقاشی با تمرکز بر عینیت‌بخشی به محتوای ذهن ناخودآگاه است.مواد و روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و در چارچوب پارادایم تفسیری و روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی در حوزه روانکاوی و زیبایی‌شناسی، و نیز تحلیل محتوای کیفی آثار هنری منتخب گردآوری گردید. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و ابزار جمع‌آوری داده شامل فیش‌برداری نظام‌مند، کاربرگ تحلیل اثر و مطالعه متون نظری بود. داده‌های متنی و بصری با کدگذاری باز، محوری و گزینشی همراه با تحلیل نشانه‌شناختی بررسی شد. اعتبار یافته‌ها با مثلث‌سازی داده‌ها و بازبینی متخصصان هنر و روانکاوی تضمین گردید.یافته‌ها: تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی دسته‌های اصلی و مفاهیم محوری درباره سازوکارهای ناخودآگاه در فرآیند خلاقیت شد. الگوی نهایی شامل ارتباط پویای میان خودآگاه و ناخودآگاه، نقش نمادها در انتقال محتوای سرکوب‌شده ذهنی، و تکنیک‌های خلاقانه نظیر نقاشی خودکار، طوفان فکری و روش‌های رهایی ذهن از سانسور آگاهانه است. این مدل چارچوبی منسجم برای تفسیر و تحلیل آثار نقاشی و به‌کارگیری ناخودآگاه به‌منظور ارتقای خلاقیت ارائه می‌دهد.نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر نشان داد فهم و بهره‌برداری آگاهانه از سازوکارهای ناخودآگاه می‌تواند به توسعه روش‌های نوین در آموزش و خلق آثار هنری منجر شود و راهی تازه برای پرورش خلاقیت و بیان عمیق عاطفی در هنر نقاشی فراهم آورد.