الگوی گرایش به مصرف مواد بر اساس سیستم بازداری/فعال‌سازی رفتاری با میانجی‌گری سرمایه روان‌شناختی - محمدی, بشری; بلیاد, محمدرضا; تاری مرادی, آرزو; ژیان باقری, معصومه (فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی)
هدف: هدف این پژوهش بررسی مدل گرایش به مصرف مواد بر اساس سیستم بازداری/فعال‌سازی رفتاری با میانجی‌گری سرمایه روان‌شناختی در میان دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران بود.مواد و روش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران در بهار ۱۴۰۳ بود و با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 400 دانش‌آموز انتخاب شدند. داده‌ها از طریق سه پرسشنامه سیستم بازداری/فعال‌سازی رفتاری، پرسشنامه گرایش به مصرف مواد و پرسشنامه سرمایه روان‌شناختی گردآوری شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار AMOS نسخه ۲۲ استفاده شد.یافته‌ها: نتایج تحلیل مسیر نشان داد که سیستم بازداری رفتاری با گرایش به مصرف مواد رابطه منفی و معناداری دارد (β=−0.42، p<0.001) و سیستم فعال‌سازی رفتاری با گرایش به مصرف مواد رابطه مثبت و معناداری دارد (β=0.35، p<0.001). همچنین، سرمایه روان‌شناختی تأثیر منفی و معناداری بر گرایش به مصرف مواد داشت (β=−0.30، p<0.001). اثرات غیرمستقیم از طریق سرمایه روان‌شناختی نیز معنادار بود و آزمون سوبل این اثرات را تأیید کرد. شاخص‌های نیکویی برازش مدل نیز در سطح قابل قبول گزارش شدند (RMSEA=0.06، CFI=0.93، GFI=0.90).نتیجه‌گیری: مدل ارائه‌شده از برازش مطلوبی برخوردار بود و نتایج نشان داد که سرمایه روان‌شناختی نقش میانجی مؤثری در رابطه بین سیستم‌های رفتاری و گرایش به مصرف مواد ایفا می‌کند. ارتقای سرمایه روان‌شناختی می‌تواند به‌عنوان راهکاری مداخله‌ای برای کاهش تمایل به مصرف مواد در نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد.