نشریه روانشناسی تجربی و شناختی 3092-6483 2 بهار 1404 2025 06 03 A Proposed Model for Enhancing the Mental Health of Exceptional School Teachers in Tehran ارائه مدلی برای ارتقاء سلامت روان معلم‌های مدارس استثنایی شهر تهران 89 103 10.61838/qecp.179 FA محمدرضا واشقانی فراهانی گروه مدیریت آموزشی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. امیر حسین محمد داودی گروه مدیریت آموزشی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران. کامران محمدخانی گروه مدیریت آموزشی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. اختر جمالی گروه مدیریت آموزشی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 26 <p><strong>Objective:</strong> The purpose of this study was to design and propose a comprehensive model for enhancing the mental health of exceptional school teachers in Tehran, focusing on psychological, social, and professional dimensions.</p> <p><strong>Methods and Materials: </strong>This mixed-methods research included both qualitative and quantitative phases. The qualitative section involved thematic analysis of semi-structured interviews with 14 academic experts and content analysis of scholarly documents published between 2000 and 2021. The quantitative phase involved a sample of 187 exceptional school teachers selected via multi-stage cluster sampling from a population of 378. Data were collected using semi-structured interviews and a researcher-made questionnaire consisting of 8 dimensions and 34 indicators. Quantitative data were analyzed using SPSS and SmartPLS software.</p> <p><strong>Findings: </strong>The structural model results showed that productivity (β=0.906), positive affect (β=0.906), and self-efficacy (β=0.834) had the highest impact on teachers' mental health. Other dimensions—mental management, autonomy, quality of life, moral character, and environmental mastery—were also validated within the model. All path coefficients were statistically significant, and both convergent and discriminant validity were confirmed.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>The findings suggest that a multidimensional model encompassing psychological, professional, and contextual factors can effectively enhance the mental health of exceptional school teachers. The proposed model provides a foundational basis for educational policymaking and psychological interventions in this field.</p> <p><strong>هدف:</strong> هدف از این پژوهش، طراحی و ارائه مدلی جامع برای ارتقاء سلامت روان معلمان مدارس استثنایی شهر تهران با تمرکز بر مؤلفه‌های روان‌شناختی، اجتماعی و حرفه‌ای مؤثر در این حوزه بود.</p> <p><strong>مواد و روش</strong><strong>:</strong><strong> </strong>پژوهش حاضر به روش ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، تحلیل مضمون داده‌های حاصل از مصاحبه نیمه‌ساختار‌یافته با ۱۴ نفر از خبرگان دانشگاهی و تحلیل محتوای اسناد علمی از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۱ مورد استفاده قرار گرفت. در بخش کمی، جامعه آماری شامل ۳۷۸ نفر از معلمان مدارس استثنایی شهر تهران بود که با استفاده از فرمول کوکران ۱۸۷ نفر به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه نیمه‌ساختار‌یافته و پرسشنامه محقق‌ساخته با ۸ بعد و ۳۴ مؤلفه بود. تحلیل داده‌های کمی با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS انجام گرفت.</p> <p><strong>یافته‌ها</strong><strong>:</strong><strong> </strong>نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که ابعاد بهره‌وری (β=0.906)، احساس مثبت (β=0.906) و خودکارآمدی (β=0.834) بیشترین تأثیر را بر سلامت روان معلمان دارند. همچنین سایر ابعاد شامل مدیریت ذهن، استقلال، کیفیت زندگی، منش اخلاقی و تسلط بر محیط نیز در مدل تأیید شدند. تمامی ضرایب مسیرها معنادار بوده و روایی واگرا و همگرای سازه‌ها مورد تأیید قرار گرفت.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری</strong><strong>:</strong><strong> </strong>یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که طراحی مدلی چندبعدی که ابعاد روان‌شناختی، حرفه‌ای و محیطی را دربرگیرد، می‌تواند به‌طور مؤثری سلامت روان معلمان مدارس استثنایی را بهبود بخشد. مدل ارائه‌شده می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های آموزشی و مداخلات روانی در این حوزه قرار گیرد.</p> https://www.quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/179/118