نشریه روانشناسی تجربی و شناختی 3092-6483 2 تابستان 1404 2025 07 01 Developing a Causal Model of Quality of Life Based on Problem-Solving Ability with the Mediating Role of Pain Self-Efficacy in Cancer Patients تدوین مدل علی کیفیت زندگی بر اساس توانایی حل‌مسأله با نقش واسطه‌ای خودکارآمدی درد در بیماران مبتلا به سرطان 1 16 10.61838/qecp.224 FA شایسته چارداولی دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی، گروه روانشناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. حمزه احمدیان استادیار، گروه روانشناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران بایزید قادری دانشیار، مرکز تحقیقات سرطان و ایمونولوژی، پژوهشکده توسعه سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. امید مرادی دانشیار، گروه مشاوره خانواده، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. Journal Article 2025 02 01 <p>Objective: The aim of the present study was to determine the degree of fit of a causal model of quality of life based on problem-solving ability, with the mediating role of pain self-efficacy, using an empirical model among cancer patients. Methods and Materials: This study, in terms of purpose, is categorized as applied-fundamental research and, in terms of execution, is a descriptive study using structural equation modeling (SEM). The statistical population consisted of all individuals diagnosed with cancer who visited cancer treatment clinics in Sanandaj during the fall of 2023. The sample size, estimated using G*Power software, was 186 individuals, based on an alpha level of 0.05, statistical power of 0.90, an effect size of 0.15, one predictor variable, and one mediating variable. Participants were selected through convenience sampling, and the study instruments were administered to them. The instruments included standardized questionnaires assessing quality of life, pain self-efficacy, and problem-solving ability. Data were analyzed using Amos software. Findings: The results indicated that the effect of problem-solving ability on quality of life (β = 0.369, p ≤ 0.001), the effect of pain self-efficacy on quality of life (β = 0.267, p ≤ 0.001), the effect of problem-solving ability on pain self-efficacy (β = 0.426, p ≤ 0.001), and the mediating effect of pain self-efficacy in the relationship between problem-solving ability and quality of life (β = 0.113, p ≤ 0.001) were all positive and statistically significant. The model fit index was 0.31, indicating strong model fit. Conclusion: The findings of this study demonstrate that problem-solving ability plays a significant role, both directly and indirectly (through pain self-efficacy), in enhancing the quality of life in cancer patients. Moreover, the positive and significant effect of pain self-efficacy on quality of life highlights the importance of psychological interventions in pain management and improving patient adjustment. The appropriate model fit further supports the use of this causal framework as a theoretical and practical basis for designing psychological interventions and rehabilitation programs aimed at improving the quality of life in cancer patients.</p> <p> </p> <p>هدف: هدف از پژوهش حاضر تعیین میزان برازش مدل علی کیفیت زندگی بر اساس توانایی حل‌مسأله، با نقش واسطه‌ای خودکارآمدی درد، با استفاده از مدل تجربی در بیماران مبتلا به سرطان بود. مواد و روش: این پژوهش از نظر هدف، جزء تحقیقات کاربردی-بنیادی و از لحاظ اجرا، پژوهشی توصیفی است که از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده می‌کند. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی افرادی بود که در پاییز سال 2023 به کلینیک‌های درمان سرطان در سنندج مراجعه کرده بودند و مبتلا به سرطان تشخیص داده شده بودند. اندازه نمونه با استفاده از نرم‌افزار G*Power و با در نظر گرفتن سطح آلفای ۰.۰۵، توان آماری ۰.۹۰، اندازه اثر ۰.۱۵ و یک متغیر پیش‌بین و یک متغیر میانجی، ۱۸۶ نفر برآورد شد. افراد با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و ابزارهای پژوهش بر روی آنان اجرا گردید. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه‌های استاندارد کیفیت زندگی، خودکارآمدی درد و توانایی حل‌مسأله بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Amos تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که اثر توانایی حل‌مسأله بر کیفیت زندگی (β = 0.369، p ≤ 0.001)، اثر خودکارآمدی درد بر کیفیت زندگی (β = 0.267، p ≤ 0.001)، اثر توانایی حل‌مسأله بر خودکارآمدی درد (β = 0.426، p ≤ 0.001) و اثر میانجی خودکارآمدی درد در رابطه بین توانایی حل‌مسأله و کیفیت زندگی (β = 0.113، p ≤ 0.001) همگی مثبت و معنادار بودند. شاخص برازش مدل برابر با 0.31 بود که نشان‌دهنده برازش قوی مدل است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که توانایی حل‌مسأله به‌طور مستقیم و غیرمستقیم (از طریق خودکارآمدی درد) نقش مؤثری در ارتقاء کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان ایفا می‌کند. همچنین تأثیر مثبت و معنادار خودکارآمدی درد بر کیفیت زندگی بر اهمیت مداخلات روان‌شناختی در مدیریت درد و بهبود سازگاری بیماران تأکید می‌کند. برازش مناسب مدل نیز استفاده از این چارچوب علی را به‌عنوان مبنای نظری و عملی برای طراحی مداخلات روان‌شناختی و برنامه‌های توان‌بخشی جهت بهبود کیفیت زندگی بیماران سرطانی تأیید می‌کند.</p> <p> </p> https://www.quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/224/137