فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی در دست انتشار 1405 07 01 The Effectiveness of Process-Based Therapy on Worry, Intolerance of Uncertainty, and Cognitive Flexibility in Individuals with Generalized Anxiety اثربخشی درمان مبتنی بر فرایند بر نگرانی، عدم تحمل بلاتکلیفی و انعطاف‌پذیری شناختی در افراد دارای اضطراب فراگیر 1 20 FA خدیجه زبیدی زاد کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران کامران یزدانبخش دانشیار ، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article <p><strong>Objective: </strong>This study aimed to determine the effectiveness of process-based therapy in reducing worry and intolerance of uncertainty and increasing cognitive flexibility among individuals with generalized anxiety.</p> <p><strong>Methods and Materials:</strong> The present study employed a quasi-experimental pretest–posttest design with a control group. The statistical population consisted of adults with clinical symptoms of generalized anxiety. Forty participants were selected through convenience sampling and assigned to an experimental group and a control group, with 20 participants in each group. The experimental group received process-based therapy in ten weekly 90-minute sessions, whereas the control group received no psychological intervention during the study period. Data were collected using the Penn State Worry Questionnaire, the Intolerance of Uncertainty Scale, and the Cognitive Flexibility Inventory. The collected data were analyzed using multivariate and univariate analysis of covariance in SPSS-27.</p> <p><strong>Findings:</strong> The results of multivariate analysis of covariance showed that, after controlling for pretest scores, there was a significant difference between the experimental and control groups in the combined dependent variables. Wilks’ lambda was 0.571, F was 8.27, and the significance level was 0.001. The effect size was 0.429, indicating that 42.9% of the variance in the combined research variables was explained by the intervention. The results of univariate analysis of covariance also indicated that process-based therapy had a significant effect on reducing intolerance of uncertainty, F=16.09, p=0.001, reducing worry, F=25.00, p=0.001, and increasing cognitive flexibility, F=4.36, p=0.044.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The findings suggest that process-based therapy, by targeting the underlying and maintaining processes of generalized anxiety, including excessive worry, need for certainty, safety-seeking behaviors, control strategies, and cognitive inflexibility, can be considered an effective intervention for reducing worry and intolerance of uncertainty and improving cognitive flexibility in individuals with generalized anxiety.</p> <p><strong>هدف:</strong> پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر فرایند بر کاهش نگرانی و عدم تحمل بلاتکلیفی و افزایش انعطاف‌پذیری شناختی در افراد دارای اضطراب فراگیر انجام شد.</p> <p><strong>مواد و روش: </strong>این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه پژوهش شامل بزرگسالان دارای نشانه‌های بالینی اضطراب فراگیر بود که از میان آنان 40 نفر به روش در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه، هر گروه 20 نفر، جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 10 جلسه 90 دقیقه‌ای، درمان مبتنی بر فرایند را دریافت کرد؛ در حالی که گروه گواه مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه نگرانی پنسیلوانیا، پرسشنامه عدم تحمل بلاتکلیفی و پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک‌متغیره در نرم‌افزار SPSS-27 تحلیل شدند.</p> <p><strong>یافته‌ها:</strong> نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین گروه آزمایش و گواه در ترکیب متغیرهای وابسته تفاوت معناداری وجود داشت؛ به‌گونه‌ای که مقدار لامبدای ویلکز برابر با 0.571، مقدار F برابر با 8.27 و سطح معناداری برابر با 0.001 به دست آمد. همچنین ضریب تأثیر 0.429 نشان داد که 42.9 درصد از واریانس ترکیب متغیرهای پژوهش توسط مداخله تبیین شده است. نتایج تحلیل کوواریانس تک‌متغیره نیز نشان داد که درمان مبتنی بر فرایند بر کاهش عدم تحمل بلاتکلیفی با F=16.09 و p=0.001، کاهش نگرانی با F=25.00 و p=0.001 و افزایش انعطاف‌پذیری شناختی با F=4.36 و p=0.044 اثر معنادار داشته است.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری:</strong> بر اساس یافته‌ها، درمان مبتنی بر فرایند با هدف قرار دادن فرایندهای زیربنایی و نگهدارنده اضطراب فراگیر، از جمله نگرانی مفرط، نیاز به قطعیت، رفتارهای ایمنی‌بخش و انعطاف‌ناپذیری شناختی، می‌تواند رویکردی مؤثر برای کاهش نگرانی و عدم تحمل بلاتکلیفی و افزایش انعطاف‌پذیری شناختی باشد.</p> https://www.quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/480/284