نشریه روانشناسی تجربی و شناختی 3092-6483 2 بهار 1404 2025 03 30 Examining the Effectiveness of Neurofeedback-Based and Cognitive Rehabilitation-Based Relapse Prevention on Depression in Methamphetamine Users بررسی اثربخشی پیشگیری از عود مبتنی بر نوروفیدبک و توان‌بخشی شناختی بر افسردگی در مصرف‌کنندگان مت آمفتامین 1 19 10.61838/qecp.59 FA بهاره ضیف الدینی دانشجوی دکتری رشته روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران فاطمه محمدی شیرمحله استادیار، گروه روانشناسی سلامت و بالینی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران آرزو تاری مرادی استادیار، گروه روانشناسی سلامت و بالینی روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران محمدرضا بلیاد استادیار، گروه روانشناسی سلامت و بالینی روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Journal Article 2025 02 02 <p><strong>Objective:</strong> The aim of this study was to investigate the effectiveness of neurofeedback-based and cognitive rehabilitation-based relapse prevention on depression in methamphetamine users.</p> <p><strong>Methods and Materials: </strong>This research is fundamental in terms of its aim, survey-based in terms of data collection method, and quantitative in terms of analytical approach. Data were collected using the Beck Depression Inventory, the Craving Assessment Questionnaire by Franken et al. (2002), and the McGill Pain Questionnaire. The statistical population of the study included women aged 20 to 40 with a history of methamphetamine addiction in Tehran who had undergone withdrawal and participated in 12-step group classes. Interventions were carried out in two groups: neurofeedback and cognitive rehabilitation. Written informed consent was obtained from participants prior to entering the study, and the study was registered with the ethics committee. Neurofeedback sessions were conducted over five weeks, with two 40-minute sessions per week, while cognitive rehabilitation was implemented in 14 sessions of 30 minutes each, conducted twice weekly. To test the research hypotheses and compare groups, univariate analysis of covariance (ANCOVA) and multivariate analysis of covariance (MANCOVA) were used. Data analysis was performed using SPSS version 28.</p> <p><strong>Findings: </strong>The results showed that the effectiveness of the neurofeedback and cognitive rehabilitation interventions on the variables of depression and momentary craving was confirmed (p &lt; 0.05). The results also indicated that the significance level obtained for the depression variable was less than the alpha error level of 0.05, indicating the effectiveness of the neurofeedback and cognitive rehabilitation interventions in improving depression. The effect size was 0.110, showing that the intervention accounted for 11.00% of the variance in depression.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>Neurofeedback-based and cognitive rehabilitation interventions significantly reduced depression and craving in methamphetamine users, suggesting their potential utility as complementary approaches within therapeutic programs for individuals recovering from methamphetamine addiction.</p> <p><strong>چکیده</strong></p> <p><strong>هدف:</strong> هدف این پژوهش بررسی اثربخشی پیشگیری از عود مبتنی بر نوروفیدبک و توان‌بخشی شناختی بر افسردگی در مصرف‌کنندگان مت آمفتامین بوده است.</p> <p><strong>مواد و روش‌ها: </strong>پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادین، از نظر شیوه گردآوری داده­ها پیمایشی و از نظر روش تحلیل کمی بوده است و برای گردآوری داده­ها از پرسشنامه پرسشنامه افسردگی بک، پرسشنامه سنجش ولع مصرف فرانکن<a href="#_ftn1" name="_ftnref1">^[1]</a> و همکاران (2002) و پرسشنامه درد مک گیل استفاده شد. جامعه­ی آماری پژوهش شامل زنان 20 الی 40 سال دارای سابقه اعتیاد به مت آمفتامین در شهر تهران که ترک کرده و در کلاس­های قدم شرکت داشتند را شامل شد. مداخلات در دو گروه نوروفیدبک و توانبخشی شناختی صورت گرفت. از نمونه­ها قبل از ورود به پژوهش رضایت کتبی و آگاهانه اخذ شده و همچنین پژوهش حاضر در کمیته اخلاق ثبت شده است. جلسات نوروفیدبک به مدت 5 هفته و دو جلسه 40 دقیقه‌ای در هفته انجام شد و همچنین توانبخشی شناختی در 14 جلسه 30 دقیقه‌ای طی دو روز در هفته اجرا شد. به منظور آزمون فرضیه‌های پژوهش و مقایسه گروه‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیرها (ANCOVA) و تحلیل کواریانس چندمتغیره (MANCOVA) استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از SPSS 28 انجام شد.</p> <p><strong>یافته‌ها: </strong>نتایج تحلیل نشان داد که اثربخشی مداخله نوروفیدبک و توان بخشی شناختی بر متغیر افسردگی و ولع مصرف لحظه‌ای تایید شد (05/0&gt;p). همچنبن نتایج نشان داد که سطح معنی­داری بدست آمده برای متغیر افسردگی کمتر از سطح خطای آلفای 05/0 بود که نشان از اثربخشی مداخله نوروفیدبک و توان بخشی شناختی بر بهبود متغیر افسردگی داشت. اندازه اثر برابر با 110/0 بود و نشان داد مداخله توانست به میزان 00/11 درصد بر تغییرات افسردگی موثر باشد.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری</strong><strong>:</strong><strong> </strong>مداخلات مبتنی بر نوروفیدبک و توان‌بخشی شناختی به طور معناداری در کاهش افسردگی و ولع مصرف در مصرف‌کنندگان مت‌آمفتامین مؤثر بودند و می‌توانند به عنوان روش‌هایی مکمل در برنامه‌های درمانی مورد استفاده قرار گیرند.</p> <p> </p> <p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Franken</p> https://www.quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/59/61