بررسی تأثیر ادبیات شعری بر رضایت از کیفیت زندگی افراد دارای آسیب بینایی

فاطمه ظرافت انگیز; رحیم طاهر; بهشته نیوشا

نویسندگان

فاطمه ظرافت انگیز دانشجوی دکترای، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0006-0467-2869
رحیم طاهر استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران https://orcid.org/0000-0002-7183-3451
بهشته نیوشا دانشیار، گروه روانشناسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3675-7959

کلمات کلیدی:

نابینایی, کیفیت زندگی, رضایت از زندگی, کودک

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه علاقه و آشنایی با شعر با رضایت از کیفیت زندگی افراد نابینا و کم‌بینا و تعیین نقش جنسیت در این رابطه انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع علّی-مقایسه‌ای و مقطعی بود. جامعه آماری شامل افراد نابینا و کم‌بینای 17 تا 40 سال شهر تهران بود که از میان آنان 60 نفر، شامل 30 زن و 30 مرد، به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان بر اساس جنسیت و علاقه به شعر در چهار گروه 15 نفره مردان علاقه‌مند به شعر، مردان بی‌علاقه به شعر، زنان علاقه‌مند به شعر و زنان بی‌علاقه به شعر قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه لذت و رضایت از کیفیت زندگی اندیکت (Q-LES-Q) گردآوری و با تحلیل واریانس دوراهه، تحلیل واریانس یک‌راهه و تحلیل‌های تک‌متغیره گویه‌ها در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 و در سطح معناداری 0.05 تحلیل شدند.

یافته‌ها: تحلیل واریانس دوراهه نشان داد اثر اصلی علاقه به شعر بر رضایت و کیفیت زندگی معنادار بود (F(1,56)=5.82، p=0.019، η²p=0.094)، اما اثر اصلی جنسیت (F(1,56)=0.01، p=0.937) و اثر تعاملی جنسیت و علاقه به شعر (F(1,56)=0.21، p=0.649، η²p=0.004) معنادار نبود. تحلیل واریانس یک‌راهه چهار گروه نیز معنادار نبود (F(3,56)=2.01، p=0.123) و آزمون تعقیبی توکی هیچ تفاوت زوجی معناداری نشان نداد. در تحلیل گویه‌ها بر حسب علاقه به شعر، تفاوت معناداری در اوقات فراغت (F=8.53، p=0.005)، عملکرد روزانه (F=8.44، p=0.005) و خلق‌وخو (F=5.84، p=0.019) مشاهده شد. در مقایسه بر حسب جنسیت، تنها گویه کار و تحصیل تفاوت معناداری داشت (F=5.47، p=0.023).

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهند علاقه و انس با شعر با رضایت بیشتر از کیفیت زندگی در افراد دارای آسیب بینایی ارتباط دارد و این ارتباط تحت تأثیر جنسیت قرار نمی‌گیرد؛ با این حال، به دلیل ماهیت مقطعی و علّی-مقایسه‌ای مطالعه، نتایج بیانگر رابطه آماری هستند و نمی‌توان از آن‌ها رابطه علّی استنباط کرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Arjmandnia, A. A., Vatani, S., & Hasanzadeh, S. (2017). The Effect of Positive Thinking Training on Happiness and Irrational Beliefs in Blind Adolescents. Positive Psychology Research, 2(3), 21-34. https://doi.org/10.22108/ppls.2017.21518

Askari, S., Shafaroudi, N., Kamali, M., & Khalaf Beigi, M. (2011). Environment and Blindness: The Experiences of Adults with Acquired Blindness in Performing the Activities of Daily Living. Middle Eastern Journal of Disability Studies, 1(1), 29-41.

Atashpoor, S. H., Kamkar, M., & Samsamshariyat, M. (2009). The Effect of Life Skills Training on Interpersonal Relationship, Self-Esteem and Assertiveness of Blind Girls in the Fatemeh Zahra Institute of Isfahan. Knowledge & Research in Applied Psychology, 11(39), 23-42. https://sid.ir/paper/356978/en

Beiranvand, M., Rezaei, F., Sahraei, G., & Sepahvand, F. (2021). Effects of cognitive self-compassion with an emphasis on poetry therapy on the psychological well-being and symptoms of post-traumatic stress disorder in women. International journal of psychology, 15(2), 271-293.

Biabangard, E. (2005). A Comparison of Social Skills Between Blind, Deaf and Normal High School Female Students in Tehran. JOEC, 5(1), 55-68.

Cho, G. E., Lim, D. H., Baek, M., Lee, H., Kim, S. J., Kang, S. W., & Epidemiologic Survey Committee of the Korean Ophthalmological, S. (2015). Visual Impairment of Korean Population: Prevalence and Impact on Mental Health. Investigative Ophthalmology & Visual Science, 56(8), 4375-4381.

Coates, D. C. (2003). Social Order and the Construction of Meaning in Social Interaction: Troubled Communication Between Sighted and Partially Sighted/Blind People Wayne State University].

Fallah Yakhdan, M. H., Sharifi Ardani, A., & Mozafary, M. (2019). Explaining the Life Experience of Blind and Low-Sighted Couples at Collaboration and Parenting: A Phenomenological Approach. Psychology of Exceptional Individuals, 8(32), 203-227. https://doi.org/10.22054/jpe.2019.37308.1894

Gashooli, M., Mohammadpanah Ardakan, A., & Choobforoushzadeh, A. (2022). Effectiveness of Group Schema Therapy on Rejection Sensitivity in Individuals with Blindness and Low Vision. Journal of Exceptional Children, 22(3), 11-20.

Gold, D., & Simson, H. (2005). Identifying the Needs of People in Canada Who Are Blind or Visually Impaired: Preliminary Results of a Nation-Wide Study International Congress Series, https://doi.org/10.1016/j.ics.2005.05.055 https://doi.org/10.1016/j.ics.2005.05.055

Kāra, C. (1992). Exceptional Children: Their Psychology and Education. Sterling Publishers Pvt. Ltd.

Kazemi, E. (2017). Comparing the Self-Esteem and Resilience Among Blind and Sighted Subjects in Isfahan. Knowledge and research in applied psychology, 17(4), 103-110.

Mirzaie Varzaneh, M., Yazdkhasti, F., Ghamarani, A., & Abbasi Jondani, J. (2020). Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Reducing Perceived Stress and Enhancing Social Adjustment in Youths with Visual Impairment. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine, 9(4), 71-81. https://doi.org/10.22037/jrm.2020.112738.2246

Modarresi, F., & Rasoulian, K. (2025). An Examination of Language, Imagery and Emotion in the Poetry of Rūdakī Samarqandi. Critique, Analysis and Aesthetics of Texts, 8(1), 120-151. https://doi.org/10.22034/caat.2024.469197.1101

Ouyang, C., Ouyang, L., Fang, Z., & Zhou, H. (2026). Feasibility analysis and research on poetry therapy based on psychological theory to improve symptoms of depression in adolescents. Schizophrenia Bulletin, 52(Supplement 1), S19-S20.

Park, J. H., Kim, J. Y., & Kim, H. O. (2022). Effects of a group poetry therapy program on stress, anxiety, ego-resilience, and psychological well-being of nursing students. Archives of Psychiatric Nursing, 41, 144-152.

Sadeghitabar, F. (2018). A Study of Imagery in the Poetry of Blind Poets with an Emphasis on Shurideh Shirazi and Mahin Zoraqi. Journal of Poetry Studies (Boostan Adab), 10(3), 95-118. https://doi.org/10.22099/jba.2018.26764.2794

Sharts-Hopko, N. (2009). Low Vision and Blindness Among Midlife and Older Adults: A Review of the Nursing Research Literature. Holistic Nursing Practice, 23(2), 94-100. https://doi.org/10.1097/HNP.0b013e3181a110bb

Souri, H., Rahimi, M., & Mohseni, H. (2006). Association Between Job Stress and Work-Related Injuries: A Case-Control Study. Iranian Journal of Epidemiology, 1(3 & 4), 53-58.

Tabar, A. M., Khoshkonesh, A., & Khodaabakhshi-Koolaee, A. (2012). Comparing the Self-Concept and Social Adjustment Among Blind and Healthy Male Students. Zahedan Journal of Research in Medical Sciences, 13(13).

Wolffe, K., & Sacks, S. Z. (1997). The Lifestyles of Blind, Low Vision, and Sighted Youths: A Quantitative Comparison. Journal of Visual Impairment & Blindness, 91(3), 245-257. https://doi.org/10.1177/0145482X9709100310

Yang, X., & Zheng, H. (2025). Intervention effect of CBT-based poetry therapy on promoting positive psychology: randomized controlled trials on Chinese adolescents. Current Psychology, 44(11), 10820-10834.