تأثیر سبک رهبری مدیر بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان با نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی
کلمات کلیدی:
سبک رهبری مدیر, انگیزش تحصیلی, خودکارآمدی تحصیلی, دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه, مدل‌یابی معادلات ساختاریچکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر سبک رهبری مدیر بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان با نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه منطقه ۱۱ شهر تهران بود.
مواد و روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه منطقه ۱۱ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴ـ۱۴۰۵ بود که از میان آنان ۳۶۴ نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه رهبری چندعاملی باس و آولیو، مقیاس انگیزش تحصیلی والرند و همکاران و پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان استفاده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد و روایی و پایایی سازه‌ها از طریق آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی، میانگین واریانس استخراج‌شده و معیار فورنل ـ لارکر بررسی گردید.
یافته‌ها: نتایج مدل ساختاری نشان داد که سبک رهبری مدیر اثر مثبت و معناداری بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان دارد (403/0=β، 932/11=t، 001/0>P). همچنین خودکارآمدی تحصیلی تأثیر مثبت و معناداری بر انگیزش تحصیلی نشان داد (479/0=β، 443/14=t، 001/0>P). نتایج حاکی از آن بود که سبک رهبری مدیر بر خودکارآمدی تحصیلی نیز اثر مثبت و معناداری دارد (513/0=β، 677/12=t، 001/0>P). افزون بر این، اثر غیرمستقیم سبک رهبری مدیر بر انگیزش تحصیلی از طریق خودکارآمدی تحصیلی معنادار بود (246/0=β، 437/9=t، 001/0>P) و نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی تأیید شد. شاخص‌های برازش مدل نیز برازش مطلوب مدل پژوهش را نشان دادند.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که سبک رهبری مدیر می‌تواند به‌طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق تقویت خودکارآمدی تحصیلی، انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان را افزایش دهد. بنابراین، توجه به رهبری آموزشی و تحول‌آفرین مدیران مدارس و نیز طراحی برنامه‌هایی برای ارتقای خودکارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان می‌تواند نقش مؤثری در بهبود انگیزش و کیفیت یادگیری آنان داشته باشد.
دانلودها
مراجع
Alzoraiki, M., Ahmad, A. R., Ateeq, A., & Milhem, M. (2024). The Role of Transformational Leadership in Enhancing School Culture and Teaching Performance in Yemeni Public Schools. Frontiers in Education, 9, 1413607. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1413607
Assefa, Y. (2025). The Influence of Teacher Leadership on Student Self-Determination. Social Sciences & Humanities Open, 12, 101496. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2025.101496
Dilekçi, Ü., & Limon, İ. (2022). The Relationship between Principals' Instructional Leadership and Teachers' Positive Instructional Emotions: Self-Efficacy as a Mediator. Journal of Educational Leadership and Policy Studies, 6(1), 1-20.
Duan, H., Wang, L., & Chen, Y. (2024). The Mediating Effect of Academic Procrastination on the Relationship between Online Teacher Support and Academic Self-Efficacy. Sustainability, 16(5), 2123. https://doi.org/10.3390/su16052123
Howard, J. L., Bureau, J., Guay, F., Chong, J. X. Y., & Ryan, R. M. (2021). Student Motivation and Associated Outcomes: A Meta-Analysis from Self-Determination Theory. Perspectives on Psychological Science, 16(6), 1300-1323. https://doi.org/10.1177/1745691620966789
İnce, M. (2023). Examining the Role of Motivation, Attitude, and Self-Efficacy Beliefs in Shaping Secondary School Students' Academic Achievement in Science Course. Sustainability, 15(15), 11612. https://doi.org/10.3390/su151511612
Karakose, T., Polat, H., Yirci, R., Papadakis, S., & Ozdemir, T. Y. (2024). How Collective Efficacy Mediates the Association between Principal Instructional Leadership and Teacher Commitment. Behavioral Sciences, 14(2), 85. https://doi.org/10.3390/bs14020085
Li, L., & Liu, Y. (2022). An Integrated Model of Principal Transformational Leadership and Teacher Leadership That Is Related to Teacher Self-Efficacy and Student Academic Performance. Asia Pacific Journal of Education, 42(4), 661-678. https://doi.org/10.1080/02188791.2020.1806036
Liu, S., & Hallinger, P. (2018). Principal Instructional Leadership, Teacher Self-Efficacy, and Teacher Professional Learning in China: Testing a Mediated-Effects Model. Educational Administration Quarterly, 54(4), 501-528. https://doi.org/10.1177/0013161X18769048
Ma, Y. (2024). The Impact of Academic Self-Efficacy and Academic Motivation on Chinese EFL Students' Academic Burnout. Learning and Motivation, 85, 101959. https://doi.org/10.1016/j.lmot.2024.101959
Ozdogru, M., Tulubas, T., Karakose, T., Kanadlı, S., Kardas, A., & Papadakis, S. (2025). How Does Teacher Self-Efficacy Mediate the Relationship between Student Outcomes and Principal Leadership for Learning? Results from Meta-Analytic Structural Equation Modelling (MASEM). Acta Psychologica, 258, 105144. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.105144
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and Extrinsic Motivation from a Self-Determination Theory Perspective: Definitions, Theory, Practices, and Future Directions. Contemporary Educational Psychology, 61, 101860. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860
Trigueros, R., Padilla, A. M., Aguilar-Parra, J. M., Mercader, I., López-Liria, R., & Rocamora, P. (2020). The Influence of Transformational Teacher Leadership on Academic Motivation and Resilience, Burnout and Academic Performance. International journal of environmental research and public health, 17(20), 7687. https://doi.org/10.3390/ijerph17207687
Valenzuela-Peñuñuri, R. V., Tapia-Fonllem, C. O., Fraijo-Sing, B. S., & Manríquez-Betanzos, J. C. (2024). Academic Motivation and Affective Engagement toward Science and Math: The Mediating Role of Self-Efficacy. Frontiers in Education, 9, 1385848. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1385848
Wang, Q., Lee, K. C. S., & Hoque, K. E. (2023). The Mediating Role of Classroom Climate and Student Self-Efficacy in the Relationship between Teacher Leadership Style and Student Academic Motivation: Evidence from China. The Asia-Pacific Education Researcher, 32, 561-571. https://doi.org/10.1007/s40299-022-00676-z
Xu, B. (2024). Mediating Role of Academic Self-Efficacy and Academic Emotions in the Relationship between Teacher Support and Academic Achievement. Scientific reports, 14, 24705. https://doi.org/10.1038/s41598-024-75768-5
Zhang, N., Siaw, Y. L., & Jiang, N. (2025). The Relationship between Principal Instructional Leadership and Teacher Self-Efficacy in Student Engagement and Classroom Management: A Cross-Sectional Study in China. Frontiers in psychology, 16, 1589958. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1589958
Zhao, K., Du, X., Li, Q., & Luo, L. (2023). School Climate and Left-Behind Children's Achievement Motivation: The Mediating Role of Learning Adaptability and the Moderating Role of Teacher Support. Frontiers in psychology, 14, 1040214. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1040214
Zysberg, L., & Schwabsky, N. (2021). School Climate, Academic Self-Efficacy and Student Achievement. Educational Psychology, 41(4), 467-482. https://doi.org/10.1080/01443410.2020.1813690
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Seyed Reza Hashemi Nezhad (Author); Mohadeseh Karimi Motahar
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
